Kokuların Dünyasına Giriş

Bir anda burnuna gelen bir kokuyla çocukluğuna dönmeyen biri var mıdır? Veya görkemli bir buket gül kokladığınızı hayal edin. Kalbinizin kapılarının açılıp keyfinizin yükseldiği duygusuna kapılmaz mısınız?

Koku algısı, ilk canlı organizmaların ortaya çıkışı kadar eskiye dayanır, duygularla ve güdülerle (preverbal iletişim) bağlantılıdır.

Koku duyusu, en eski algılarımızdan biridir ve duyguların oluştuğu beyin bölgesiyle direk bağlantılıdır. Kokladıklarımız, gördüğümüz veya duyduğumuz şeylerin ötesinde, ruhumuzu etkiler.

Burun yoluyla, diğer duyu organlarımızın algılayamadıklarını içgüdüsel olarak algılarız, örneğin; havada sezdiğimiz tehlikeleri veya kişiye özgü bir cazibeyi. (Kişinin parfümle örtemediği, kendine has kokusu)

Duyularımızın algılamaları günlük hayatımızda büyük rol oynar ki; bunların çoğunun bilincindeyizdir. Bu duyu üzerinden uçucu yağların kokuları iç benliğimize kadar ulaşır. Uçucu yağlar, içerdiği maddelerin zihinsel-ruhsal alandaki muhteşem etkisiyle, birçok bedensel şikayete iyi gelir. 

Günümüzde bütün tıbbi ve teknik ilerlemelere rağmen; bedensel ve ruhsal sağlığımız olması gerekenen üst düzeyde değildir. Eski zaman bilgeliği: insanların beden, akıl ve ruh birliğinden oluşan bir bütün olduğu; bunlardan biri bozulduğunda hasta, bunların uyumlu olduğunda da sağlıklı olduğu anlayışı sanki unutulmuş gibi görünüyor!

Kokuların Kısa Tarihçesi: Antik Dünyadan Günümüze Bir Yolculuk

Bugün bir Mousse de Savon sabununu elinize alıp o kokuyu içinize çektiğinizde, aslında binlerce yıllık bir mirasla bağ kuruyorsunuz. İnsanlık, var olduğu günden beri kokuların büyülü dünyasına hükmetmeye çalıştı. Hazırsanız, tarihte kısa bir yolculuğa çıkalım!

İsmin Kökeni: "Per Fumum" (Duman Yoluyla)

Parfüm kelimesi Latince "per fumum" kökeninden gelir. Antik çağlarda insanlar, güzel kokulu bitkileri ve reçineleri tanrılara bir sunu olarak yakarlardı. Yani koku, gökyüzüne ulaşan kutsal bir duman olarak doğdu.

Antik Mısır: Tanrıların Kokusu

Mısırlılar için koku, asalet ve tanrısallık demekti.

Kyphi: Mısır'ın en ünlü tütsü karışımıydı. İçinde 16 farklı içerik (bal, şarap, kuru üzüm ve mür gibi) bulunurdu.

Kleopatra: Efsaneye göre Kleopatra, Roma generali Marc Antony'yi karşılamaya giderken gemisinin yelkenlerini gül sularıyla yıkatmıştı; böylece rüzgar onun gelişini çok uzaklardan müjdeliyordu.

Mezopotamya: İlk Kadın Parfümcü

Tarihin bilinen ilk kimyageri ve parfüm yapımcısı Tapputi adında bir kadındı. Babil tabletlerinde adı geçen Tapputi, çiçekleri ve yağları damıtarak bugünkü parfümlerin temelini atan yöntemleri binlerce yıl önce geliştirmişti.

İslam Dünyası: Damıtma Sanatı

Orta Çağ’da Avrupa’da koku kültürü duraklama dönemine girerken, İslam dünyasında altın çağını yaşıyordu. İbn-i Sina (Avicenna), gülün yağını ve suyunu ayırmayı sağlayan "distilasyon" (damıtma) tekniğini mükemmelleştirdi. Bugün kullanılan o saf uçucu yağlar, onun bin yıl önceki dehasına çok şey borçlu.

Avrupa ve Sabun Sanatının Doğuşu

Rönesans ile birlikte Fransa'nın Grasse kasabası dünyanın parfüm başkenti oldu. 17. ve 18. yüzyıllarda sabun üreticileri, bu değerli parfümleri temizlik ritüellerine dahil etmeye başladılar. Artık koku sadece zenginlerin süründüğü bir lüks değil, günlük temizliğin en zarif parçasıydı.

Kokular Hakkında Şaşırtıcı 5 Gerçek

Koku Hafızası Asla Unutmaz

İnsan beyni, gördüğü bir şeyi bir yıl sonra %50 oranında hatırlarken, kokladığı bir şeyi %65 oranında tam isabetle hatırlar. Bunun sebebi, koku duyusunun beyinde duyguların ve hafızanın merkezi olan limbik sistem ile doğrudan bağlantılı olan tek duyumuz olmasıdır. Bir sabun kokusunun sizi aniden çocukluğunuza götürmesi tesadüf değil, biyolojidir!

Kadınların Koku Duyusu Daha Keskindir

Bilimsel araştırmalar, kadınların koku alma merkezindeki (olfaktör bulbus) hücre sayısının erkeklere oranla %50 daha fazla olduğunu göstermiştir. Bu yüzden kadınlar, bir sabunun içindeki alt notaları (örneğin o çok hafif biberiye dokunuşunu) çok daha hızlı ayırt edebilirler.

Koku Duyusu Duygularımızı %75 Oranında Etkiler

Gün içindeki ruh halimizin, enerjimizin veya stres seviyemizin %75’i burnumuza gelen kokular tarafından belirlenir. Lavanta kokulu bir banyonun sizi anında sakinleştirmesinin veya limon kokusunun odaklanmanızı artırmasının arkasındaki güç budur.

Herkesin Bir "Koku İmzası" Vardır

Tıpkı parmak izi gibi, her insanın kendine has bir vücut kokusu vardır. Bu koku; genetik, beslenme ve yaşam tarzına göre şekillenir. Aynı sabun, iki farklı insanda tenin kimyasıyla birleşerek hafifçe farklı kokabilir. Bu da tasarımı kişiselleştiren en doğal unsurdur.

Uzay "Yanık Biftek" Gibi Kokuyor!

Astronotların ifadelerine göre uzay boşluğu; sıcak metal, kaynak dumanı ve yanık biftek karışımı bir kokuya sahip. Dünyadaki o taze çiçek ve temiz su kokularının kıymetini, atmosferin dışına çıkınca daha iyi anlıyoruz. Neyse ki Mousse de Savon ile ferahlık her zaman yanınızda!

Referanslar:

-The Chemical History of Color (Seth C. Rasmussen)

-Sacred Luxuries: Fragrance, Varnish, and Cosmetics in Ancient Egypt (Lise Manniche)

-The Genius of Arab Civilization: Source of Renaissance (John R. Hayes)

-Oxford Latin Dictionary

-The Perfume Handbook (Nigel Groom) ve Musée International de la Parfumerie (Grasse) arşivleri

-The Mystery of Perfume (Rita Schnitzer)

-Uçucu Yağlar (Monika Werner)